فهرست مطالب

بکار گیری پکیج تصفیه فاضلاب صنایع غذایی یکی از گسترده ترین مباحث کاری در حوزه ی تصفیه ی فاضلاب می باشد؛ زیرا باعث صرفه جویی بسیار در هزینه ی آب مصرفی خواهد شد و همچنین، از منابع آبی حفاظت بیشتری به عمل می آورد.

فناوری های تصفیه فاضلاب صنایع غذایی

در کارخانه های فرآوری غذا، استفاده از آب با شست و شو و آماده سازی مواد اولیه مانند خیساندن و تمیز کردن آن ها شروع می شود. 

این کار سپس با خنک سازی و ضدعفونی و استریل کردن از طریق بخار و در نهایت استفاده مستقیم از آن در فرآیند اصلی تولید غذا ادامه می یابد. طبقه بندی آب های مورد استفاده در صنایع غذایی و آشامیدنی شامل مصارف عمومی، فرآیند های اصلی، در خنک کننده ها و تغذیه بویلر می باشد. 

انواع فناوری های تصفیه مورد استفاده برای سیستم های تصفیه فاضلاب صنایع غذایی در بین انواع تصفیه فاضلاب های غیر معمول نیست و شامل مجموعه ای معمولی از تصفیه های شیمیایی بیولوژیکی و فیزیکی است و هر دو فرآیند هوازی و بی هوازی ممکن است در آن مورد استفاده قرار گیرد. 

این فرآیند های مورد استفاده عبارتند از:

تصفیه فاضلاب صنایع غذایی چگونه است؟

علاوه بر این موارد، بسیاری از زباله ها یا بقایای تصفیه شده می توانند به عنوان اصلاح کننده یا کودهای مفید در خاک مورد استفاده قرار گیرند؛ که می تواند بسیاری از نگرانی های تخلیه فاضلاب را کاهش دهد. 

با این حال، حتی در صورت بروز روان‌اب زیاد مواد مغذی، به ویژه در هوای سرد، این روش ها نیز می توانند مشکل ساز باشند.

بازیابی و استفاده مجدد از آب تصفیه شده، در داخل کارخانه نیز می تواند صورت گیرد؛ زیرا آب نه تنها برای مراحل تولید، بلکه برای تمیز کردن تجهیزات، تاسیسات و حتی شست و شوی کف کارخانه نیز مورد نیاز است. 

ممکن است از شوینده ها یا سایر افزودنی ها برای آن دسته از برنامه هایی که تماسی مستقیم با مواد غذایی ندارند نیز استفاده شود که ممکن است فرآیندهای بعدی تصفیه ی آب را پیچیده کند. 

در این صنایع، ایمنی محصولات غذایی از اهمیت بالایی برخوردار است و استفاده از این آب تصفیه شده در برخی فرآیندها می تواند طبق پروتکل های بهداشتی و کاملاً قانونی برای برخی فرآیندهای غذایی مانند آب چیلر در فرآوری گوشت و طیور مجاز باشد. 

استفاده از آب تصفیه شده در جایی که تماس با غذا صورت می پذیرد، مشکل سازتر است؛ زیرا این امکان وجود دارد که مقدار کمی از آلاینده های مختلف در آن وجود داشته باشند.

نکته: در ادامه به بررسی کامل تر ۳ روش شامل هضم بی هوازی، استفاده از فیلتراسیون و روش اسمز معکوس پرداخته ایم. موارد دیگر بطور کامل در مقاله ی زیر بیان شده است که دیدن آن خالی از لطف نیست.

تصفیه فاضلاب بی هوازی

تصفیه فاضلاب صنایع غذایی به صورت بی هوازی علاوه بر تصفیه، به عنوان راهی برای تولید متان به منظور مصارف تجاری، یک روش رو به رشد در دنیای امروز است. لجن تولید شده از سیستم تصفیه به طور سنتی برای خشک کن لجن، حوضچه های لجن یا پخش در مزارع ارسال می شود. 

با این حال، این تکنیک ها می توانند گران باشند و به دلیل مقررات موجود برای آن ها، شرایط فصلی و …، محدودیت هایی را اعمال کنند.

سیستم های تصفیه فاضلاب صنایع غذایی که به صورت بی هوازی کار می کنند؛ برای تصفیه لجن هاضم و تولید مواد جانبی قابل فروش و تولید جریان آب تمیز است که می تواند برای استفاده در فرآیند ها یا حتی تغذیه دیگ بخار استفاده شود. 

چالش های زیادی در استفاده از این جریان فاضلاب وجود دارد و باید از آن برای طراحی صحیح سیستم برای کنترل و نظارت بر به آلودگی های مختلف استفاده کرد.

تغذیه آشغال گیر دوار سیستم هضم بی هوازی با پساب مایع است که توسط گرانش به پرس پیچشی وصل می شود. جامدات معلق این واحدها توسط گرانش به نوار نقاله پیچشی منتقل می شوند. 

به صورت دوره ای، آب روی آشغال گیر دوار سیستم اسپری می شود تا صفحه ی آن تمیز شود. این دو دستگاه جامدات بزرگ، کاه و سایر زباله هایی را که از هاضم عبور کرده اند، حذف می کند.

مایع مورد نظر از پرس پیچشی توسط نیروی جاذبه به مخزن تغذیه سانتریفیوژ جریان می یابد و به سانتریفیوژ پمپ می شود. سانتریفیوژ واحد پیش تصفیه های اولترافیلتراسیون (UF) است و ۵۰ تا ۶۰ درصد مواد جامد معلق را حذف می کند. 

مواد جامد حذف شده توسط سانتریفیوژ، گاهی دارای اندازه هایی هستند که ممکن است به آسانی واحدهای UF را خراب می کند.

استفاده از فاضلاب تصفیه شده در صنایع غذایی

استفاده از UF برای امر فیلتراسیون

در سیستم های UF، ممبران های اسپیرال استفاده می شود. آب پس از عبور از واحدهای اولترافیلتراسیون دو جریان تولید می کند: قسمت اول، آب پساب (Concentrate) و بخش دوم، آب تصفیه شده با خلوص بالاتر (Permeate) است. 

هر دوی این جریان ها محصولات جانبی ارزشمندی هستند و به عنوان کود مایع ارزش دارند. جریان کنسانتره یا همان آب پساب، حاوی جامدات معلق غلیظ است. اگرچه این جریان کود خوبی است، اما به دلیل آن که مواد جامد معلق ممکن است برگ ها را بپوشانند و گیاهان را اصطلاحاً «خفه» کنند، استفاده از آنها را به دوره ی قبل از بدست آمدن محصولات محدود می کنند. 

به همین دلیل باید وسیله ای برای ذخیره این بخش مایع تا زمان استفاده از آن که معمولا در بهار است،  در نظر گرفته شود.

بخش تصفیه شده این ماده عملاً فاقد جامدات معلق است و می تواند در طول فصل رشد روی محصولات اسپری شود. علاوه بر این، در صورت تمایل برای حداکثر بازیابی آب، واحدهای اسمز معکوس (RO) بسیار مفید است. اگر از اسمز معکوس استفاده شود، آب پساب نیز به عنوان کود مایع ارزشمند می شود.

استفاده از روش اولترافیلتراسیون در تصفیه فاضلاب صنایع غذایی

استفاده از روش اسمز معکوس

در این بخش از جریان تصفیه فاضلاب صنایع غذایی ،هاضم بی هوازی از کود تغذیه کننده به عنوان منبع تغذیه استفاده می کند. این ماده نیاز به افزودن آب برای آماده سازی دستگاه تصفیه دارد. 

تصفیه RO در مواردی که در مجموع جامدات محلول (TDS) در آن ها بسیار کم است و از تجمع نمک ها و مواد معدنی محلول در دستگاه هاضم که بر عملکرد آنها تأثیر منفی می گذارد، جلوگیری می کند.

با این حال، همانطور که در بالا ذکر شد، این آب می تواند برای اهداف مختلفی از جمله فرآیندهای صنعتی یا آب تغذیه دیگ بخار استفاده شود.

فرآیندهای CIP (چرخاندن آب و مواد شیمیایی با سرعت بالا در لوله ها و تجهیزات سیستم برای کندن رسوبات) که در تمیز کردن UF و RO استفاده می شوند، در مقادیر کمی تولید می شوند و بعد از اتمام کار در همان سیستم تصفیه می شوند. 

این بدان معناست که این سیستم تصفیه عملاً هیچ گونه مواد زائدی تولید نمی کند و همه جریان های مایع و جامدات تولید شده توسط سیستم، محصولات جانبی ارزشمند هستند.

تصفیه فاضلاب صنایع غذایی با استفاده از روش اسمز معکوس

کاربرد روش ها در صنایع مختلف غذایی

همانطور که گفته شد سیستم های تصفیه فاضلاب جایگاه ویژه ای در بسیاری از صنایع غذایی دارند؛ در ادامه به بعضی از این صنایع اشاره شده است.

۱- فرآوری میوه و سبزیجات

بسیاری از فرآیندهای تصفیه بیان شده در بالا، در تصفیه فاضلاب صنایع غذایی فرآوری سبزیجات و غذاهای آماده استفاده می شود. فرآیند های تولیدی توسط مواد زائد ناشی از شستشو، روش های انتقال مایعات درون کارخانه ها، آب میوه گیری، کنسرو کردن، خشک کردن، پخت و … فاضلاب ایجاد می کند. 

بیشتر محتوای فاضلاب این صنعت کربوهیدرات های تجزیه پذیر زیستی هستند، اگرچه نمک ها نیز ممکن است برای برخی در فرآیند های مربوط به برخی محصولات دخیل باشند.

۲- صنعت ماهیگیری

بسیاری از بخش های فرآیند تولید محصولات مرتبط با ماهی ها ضایعات جامد و مایع تولید می کنند. ماهی صید شده ممکن است در همان ابتدا و داخل کشتی فراوری شود یا اینکه منجمد شده و به کارخانه های مرتبط جهت فرآوری ارسال شود. 

بدیهی است که فاضلاب تولید شده توسط محصولات پرورش ماهی ممکن است تا حدودی متفاوت با محصولات مرتبط با حیوانات باشد. ضایعات حاصل از تخلیه مردار آبزیان و قصابی آن، جمع آوری، خشک یا غربال می شود و به عنوان محصولات جانبی مورد استفاده قرار می گیرد. 

ممکن است کارخانه فرآوری، محصول را برش داده و سپس بپزد یا اینکه بسته بندی یا منجمد کند و سپس به مصرف کننده برساند که هر روش مایعات و جامدات مختلفی را وارد آب کرده و فاضلاب های مختلفی با سطوح متفاوتی از BOD ، COD و اغلب مقادیر قابل توجهی از چربی، روغن و چربی و پروتئین تولید می کند.

پکیج تضفیه فاضلاب پرورش ماهی

۳- تولید لبنیات

دو عنصر اصلی این حوزه عبارت از: فاضلاب مربوط به بطری های شیر و تولید شیر لبنیات مشتق شده از آن نظیر: کره، پنیر، بستنی، ماست و… می باشد. سطح COD در فاضلاب ناشی از بعضی از تولیدات لبنی، به ویژه در تولید پنیر، می تواند حتی بیش از ۱۰ برابر فاضلاب تولیدی توسط بطری های شیر باشد. 

مواد غیر لبنی مانند چاشنی ها، قندها و میوه ها نیز در تولید محصولات لبنی نقش دارند و می توانند به فاضلاب اضافه شوند. مواد تشکیل دهنده‌ی این فاضلاب عمدتاً زیست تخریب پذیر هستند؛ بنابراین فرآیندهای هوازی و بی هوازی در آن ها به صورت استاندارد اجرا می شود.

۴- صنایع گوشت و طیور ( کشتارگاه ها )

ضایعات ناشی از صنایع گوشت و طیور شامل فضولات تولید شده توسط حیوانات در حین نگهداری دام و همچنین ضایعات تولید شده در حین فرآوری و کشتار می باشد. فرآیندهای مرتبط با این صنعت شامل: ذبح، جدا کردن اجزای مختلف دام، تخلیه ی بدن دام، شستشو، ضد عفونی و منجمد کردن آن می باشد. 

برخی از کارخانه های طیور ممکن است تا ۲ میلیون پرنده را در یک هفته ذبح کنند؛ بنابراین می توان گفت این گروه از کارخانه ها جزو تولید کننده های زباله در مقیاس بزرگ هستند و نیاز به استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب کشتارگاه دارند. 

در فاضلاب کارخانه های مشغول در این حوزه مقادیر اجزای آلی نیتروژنی (پروتئین ها)، چربی ها و اجزای غیر آلی (نیترات ها) قابل توجه هستند.

تصفیه فاضلاب کشتارگاه ها

۵- فرآوری روغن و چربی

روغن نباتی و چربی حیوانی اغلب شامل استخراج یا فشرده سازی آن ها برای تولید مواد غذایی نظیر روغن زیتون و کنجد است. 

روغن ها باید مراحل تصفیه بیشتری را بگذرانند تا طعم بد، اسیدهای چرب آزاد و سایر اجزای باقی مانده از روغن ها و چربی های استخراج شده از آن ها حذف شوند. 

مقدار قابل توجهی فاضلاب جامد نیز از فرآیند تولید روغن های گیاهی تولید می شود. تولید روغن زیتون سطوح بالاتری از COD و ضایعات جامد را در مقایسه با دیگر فاضلاب های مربوط به مواد غذایی و کشاورزی تولید می کند.

بر اساس این دلایل وجود یک سیستم تصفیه فاضلاب صنایع غذایی روغن امری مهم می باشد.

۶- آب خنک کننده

آب خنک کننده ای که با محصولات غذایی یا ظروف آن ها در تماس نیست، لزومی ندارد قابل شرب باشد یا ملزومات بهداشتی آب های مرتبط با فرآیند های تولید محصولات را برآورده کند؛ زیرا حذف مواد معدنی، بو یا رنگ در آن ها اهمیت چندانی ندارد. 

کارآمد ترین سیستم های پردازشی شامل مدارهای بازیافت و استفاده مجدد از آب خنک کننده سیستم جهت کاهش فاضلاب و در نتیجه کاهش هزینه های پردازش می باشند که این امر توسط احداث یک سیستم تصفیه فاضلاب صنایع غذایی کارآمد قابل دستیابی است.

۷- دیگ ها و مخازن گرم کننده ی آب

آب مورد استفاده در دیگ بخار نیاز به حذف سختی دارد که ممکن است تنها فرآیند تصفیه آب در این حوزه باشد. اگر این آب با غذا تماس نداشته باشد، لازم نیست که قابل شرب باشد. آب تغذیه این مخازن در دیگ های فشار قوی نیاز به زدودن مواد معدنی یا حذف همه مواد جامد محلول دارد. 

میکروارگانیسم های موجود در آب نه تنها می توانند رنگ و بو تولید کنند، بلکه در صورت وارد شدن به فرآیند های تولید محصول، می توانند تجهیزات و محصول نهایی را نیز آلوده کنند. 

وجود هرگونه آلودگی در این فرآیند ها می تواند به مواد غذایی آسیب برساند و سلامت آن ها را تحت تأثیر قرار دهد. اگر باکتری های بیماری زا نیز وارد آب های مورد استفاده در این فرآیند ها شوند، حتی ممکن است مسمومیت غذایی نیز ایجاد شود.

پتویار ، معرفی و مشاوره محصولات و خدمات صنعتی در حوزه ی آب و فاضلاب

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در email

محبوب‌ترین پست‌ها

استفاده از روش تصفیه آب RO یا همان اسمز معکوس یکی از پرطرفدارترین دستگاه ها در حوزه ی تصفیه ی آب و فاضلاب می…
فیلتر شنی فایبرگلاس یکی از پرکاربرد ترین فیلتر ها هستند که در ادامه توضیحات مختصری درباره ی آن داده می شود. نحوه عملکرد فیلتر…
سختی گیر رزینی آب یکی از پر مصرف ترین وسایل در حوزه ی تصفیه آب می باشد که وجود آن در صورت سختی آب…